Katı' Sanatında Kullanılan Malzemeler

Katı’ sanatında renkli, aharlı, ebrulu, genellikle de mühreli orta kalınlıkta kâğıtlar kullanılır. Yapıştırma işlemindenişastatercih edilir. Oyma için eskiden nevregen olarak bilinen eğri ve ağzı çok keskin bıçak kullanılırdı. Katı’ tarzında çok sayıda eseri bulunan Süheyl Ünver, oyma işlemi için çok ince uçlu ufak ve keskin bir kalemtıraş kullanmıştır. Keskinin körleşen ucunu bileylemek için ince zımparakâğıdından yararlanılır. Ufak yazılar ve süslerde, ikiye katlanarak yapılan simetrik oymalarda makas uygun bir malzeme olmuştur. Kat’ı tekniği yalnızca kâğıt üzerine uygulanan bir sanat değildir. Deride katı tekniği ile süslemelerin yapıldığı en önemli malzeme olarak karşımıza çıkar. Bilhassa ciltlerin iç kabında katı şemseler ve ahşap üzerine yapıştırılmış deri oymalar görülür.

KATI’NIN YAPILIŞI

Birden fazla deseni aynı anda oyabilmek için 8 kata kadar değişik renkteki kâğıtlar, murakka tahtası üzerine, daha sonra çözülebilecek şekilde ve hafif nişastadan yapılmış muhallebi ile yapıştırılmaktadır. En altta kalan kâğıdın dört tarafına yapıştırıcı sürülerek gerilmesi sağlanır. Kâğıtlar üst üste yapıştırıldıktan sonra kurumaları beklenir. Kuruduklarında keski ile murakka tahtasından kesilerek çıkartılır. Hazırlanmış olan mukavva üzerindeki desen, oyma aletiyle dikkatlice ayrılır. Kesilip çıkartılan erkek kısımlar ve geriye kalan dişi parçalar soğuk suya atılır. Birbirinden ayrılan kâğıtlar kurutulur ve ince makasla pürüzleri giderildikten sonra boş bir defterin sayfaları arasında saklanır. Simetrik desenli motifler için kullanılabilecek bir diğer teknik ise murakka tahtasına yapıştırmadan ortadan ikiye katlanıp kesilerek elde edilir.

Oymaların yapıştırılması için en uygun madde muhallebidir ki su, nişasta ve un karışımı ile hazırlanır. Muhallebi oymanın arkasına sürülürsekâğıdın genişleyerek deforme olmasına sebep olur. Dolayısıyla yapıştırılacak yere hafifçe sürülür, oyulmuş parça üzerine yerleştirilir, kaba bir kâğıtla üstü kapatılarak bastırılır ve yapışması sağlanır. Yapıştırılan oyma, gölgede uzun bir süre kurumaya bırakılır. Şayet yapıştırma için tutkal, zamk gibi hızlı kuruyan yapıştırıcılar kullanılırsa, yerleştirmeyi zorlaştırdığı gibi kıvrılma, bozulma ve kopmalara sebep olur.